અમેરિકા દ્વારા 1 ઓગસ્ટથી ભારતીય ઉત્પાદનો પર 25% ટેરિફ લગાવવાના નિર્ણયથી કયા ક્ષેત્રો પ્રભાવિત થશે… ભારતના GDPમાં ઘટાડો થવાની સંભાવના,
અમેરિકા દ્વારા 1 ઓગસ્ટથી ભારતીય ઉત્પાદનો પર 25% ટેરિફ લગાવવાના નિર્ણયથી ભારતના નિકાસ ક્ષેત્રમાં ગંભીર અસર પડી શકે છે. આનાથી GDPમાં 0.2% થી 0.5% સુધી ઘટાડો થવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. ખાસ કરીને ઓટો, ટેક્સટાઇલ, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને જેમ્સ-જ્વેલરી જેવા ક્ષેત્રો પ્રભાવિત થશે. જોકે, વ્યાપાર કરારની વાતચીત ચાલુ છે અને આ સંકટ ભારત માટે સુધારાની તક પણ બની શકે છે.
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ભારતમાંથી આયાત થતા અનેક ઉત્પાદનો પર 25% ટેરિફ લગાવવાની જાહેરાત કરી દીધી છે, જે 1 ઓગસ્ટથી અમલમાં આવશે. આ નિર્ણયે ભારતના નિકાસ ક્ષેત્રમાં હલચલ મચાવી દીધી છે અને એક મોટા આર્થિક ઝટકાની આશંકા ઊભી કરી છે. ટ્રમ્પે આ પગલાને “અસ્વીકાર્ય” બિન-ટેરિફ અવરોધોને સુધારવાની દિશામાં ઉઠાવેલું જણાવ્યું, જેને ઘણા જાણકારો ડિપ્લોમેટિક મેસેજ તરીકે જોઈ રહ્યા છે.
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે 87 અબજ ડોલરનો નિકાસ વ્યાપાર દાવ પર છે, જ્યાં અમેરિકા ભારતનો સૌથી મોટો વ્યાપારિક ભાગીદાર છે. આ ટેરિફ ઘણા મુખ્ય ઉદ્યોગોની સ્પર્ધાત્મકતાને પડકારે છે જેઓ પહેલેથી જ વૈશ્વિક મંદીનો સામનો કરી રહ્યા છે.
જોકે ટ્રમ્પે આ ટેરિફને ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઇનમાં અમેરિકાની તાકાત તરીકે રજૂ કર્યો, પરંતુ જાણકારોનું કહેવું છે કે આ નિર્ણય ભારતના રશિયા સાથે વધતા સંરક્ષણ અને ઊર્જા સંબંધો સાથે પણ જોડાયેલો છે. ટ્રમ્પનું આ ભૌગોલિક-રાજકીય પગલું ખરેખર આ નિર્ણયને ફક્ત વેપાર પ્રતિશોધ સુધી જ મર્યાદિત નથી રાખતું.
કઈ વસ્તુઓ પર ટેરિફ લગાવવામાં આવ્યો છે? ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ટેરિફની જાહેરાતમાં ભારતના ઘણા મુખ્ય નિકાસ ક્ષેત્રોને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા છે. તેમાં ઓટોમોબાઈલ, ઓટો પાર્ટ્સ, સ્ટીલ, એલ્યુમિનિયમ, સ્માર્ટફોન, સોલર મોડ્યુલ, મરીન પ્રોડક્ટ્સ, રત્ન અને આભૂષણો, તેમજ કેટલાક પ્રોસેસ્ડ ફૂડ અને કૃષિ ઉત્પાદનો શામેલ છે. જોકે, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, સેમિકન્ડક્ટર્સ અને ક્રિટિકલ મિનરલ્સને આમાંથી બહાર રાખવામાં આવ્યા છે.
ભારતીય ઉદ્યોગો પર સીધી અસર
ફાઉન્ડેશન ફોર ઇકોનોમિક ડેવલપમેન્ટના સ્થાપક-નિર્દેશક રાહુલ આહલુવાલિયાએ જણાવ્યું હતું કે ઝડપથી વિકસી રહેલા ભારતીય નિકાસ ક્ષેત્રોના ઉત્પાદકો આ ટેરિફથી થનારા આંચકાઓ માટે તૈયાર થઈ રહ્યા છે. તેમણે કહ્યું, “અમારા મુખ્ય નિકાસ ક્ષેત્રો અમેરિકાને ફાર્મા, ઇલેક્ટ્રોનિક્સ, રત્ન અને આભૂષણો, અને ટેક્સટાઇલ્સ અને એપેરલ્સ છે.” તેમણે કહ્યું, “આમાંથી પહેલા બે (ફાર્મા અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ) ને પહેલા ટેરિફમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી હતી. જો તે મુક્તિ ચાલુ રહે છે, તો જેમ્સ એન્ડ જ્વેલરી અને ટેક્સટાઇલ્સ એન્ડ એપેરલ્સ સૌથી વધુ પ્રભાવિત થશે.”
- ઓટો અને ઓટો પાર્ટ્સ: ટાટા મોટર્સ અને ભારત ફોર્જ જેવી કંપનીઓને અમેરિકાથી માંગમાં સીધો ઘટાડો થવાની આશંકા છે, ખાસ કરીને હાઈ-વેલ્યુ વાહનો અને પ્રિસિઝન પાર્ટ્સના કિસ્સામાં. અમેરિકાથી ઓર્ડર ઘટવા પર નોકરીઓ પર ખતરો મંડરાઈ રહ્યો છે.
- ઇલેક્ટ્રોનિક્સ અને સોલર: સ્માર્ટફોન અને સોલર પેનલ એસેમ્બલ કરતા કોન્ટ્રાક્ટ મેન્યુફેક્ચરર્સને ભારે ભાવ દબાણ અને વેચાણમાં ઘટાડાનો સામનો કરવો પડી શકે છે, કારણ કે પહેલેથી જ આ ક્ષેત્રોમાં નફો ખૂબ ઓછો હતો.
- રત્ન અને દરિયાઈ ઉત્પાદનો: દર વર્ષે 9 અબજ ડોલરથી વધુના શિપમેન્ટ પર હવે 25% ટેરિફ લાગશે. આ ક્ષેત્રોના નિકાસકારોને કાં તો ખર્ચ પોતે ઉઠાવવો પડશે, કિંમતો વધારવી પડશે અથવા નવા બજારોની તાત્કાલિક શોધ કરવી પડશે.
- ટેક્સટાઇલ્સ એન્ડ એપેરલ્સ: આ ક્ષેત્રમાં અસર મિશ્ર છે. જો અમેરિકા ચીન અને વિયેતનામ જેવા હરીફ દેશો પર ટેરિફ જાળવી રાખે છે, તો ભારત સસ્તા કપડાંની શ્રેણીમાં ફાયદો લઈ શકે છે, પરંતુ હાઈ-માર્જિન ફેશન અને સ્પેશિયાલિટી ફેબ્રિક્સમાં ભારતનો હિસ્સો ઘટી શકે છે.
લાંબા ગાળાની અસર
રાહુલ આહલુવાલિયાએ લાંબા ગાળે થનારા નુકસાન પર કહ્યું, “25% ટેરિફથી આપણે વિયેતનામ અને ચીનની સરખામણીમાં વધુ નબળા પડીશું, જે રોકાણ અને ઔદ્યોગિકરણ માટે આપણા મુખ્ય સ્પર્ધકો છે. આપણે અમેરિકા સાથે એક વ્યાપાર કરાર કરવો જોઈએ… આ રીત આપણને જરૂરી સુધારા કરવા અને આપણી લાંબા ગાળાની સ્પર્ધાત્મકતા અને વ્યૂહાત્મક હિતોને અનુરૂપ રહેવાની દિશામાં મદદ કરશે.”
હવે આગળ શું?
અર્થશાસ્ત્રીઓનું અનુમાન છે કે જો આ ટેરિફ નાણાકીય વર્ષ 2025-26 સુધી લાગુ રહે છે, તો તેનાથી ભારતની GDPમાં 0.2% થી 0.5% સુધીનો ઘટાડો આવી શકે છે. મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત, તમિલનાડુ અને કર્ણાટક જેવા રાજ્યોમાં આવેલા MSMEs અને નિકાસ હબ ખાસ કરીને આ ઝટકા પ્રત્યે સંવેદનશીલ છે. જોકે, ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઇન હાલમાં મોટા પાયે પુનર્ગઠિત થઈ રહી છે, આવા સંજોગોમાં આ વર્તમાન વિક્ષેપ ભારત માટે ઊંડા આર્થિક સુધારાઓ અને નવા બજારોની શોધ માટે એક ઉત્પ્રેરક (કેટાલિસ્ટ) પણ બની શકે છે.
શું વ્યાપાર કરાર હવે મુશ્કેલ છે?
ભારત-અમેરિકા વચ્ચે 2024માં 128 અબજ ડોલરનો વ્યાપાર થયો, પરંતુ ટ્રમ્પની નવી ઘોષણા બાદ મહિનાઓથી ચાલી રહેલી વ્યાપાર ચર્ચાઓ પાટા પરથી ઉતરતી દેખાઈ રહી છે, પરંતુ તે હજી કહી શકાય નહીં કે હવે ભારત-અમેરિકામાં ટ્રેડ ડીલ મુશ્કેલ છે. આવતા મહિને અમેરિકાથી ટ્રેડ ટીમ ભારત આવવાની છે અને ભારત સરકારનું કહેવું છે કે પોતાના હિતને ધ્યાનમાં રાખવામાં આવશે.
ભારત પર ટેરિફ શા માટે લગાડવામાં આવ્યો?
ટ્રમ્પે Truth Social પર ભારતને વિશ્વમાં સૌથી વધુ ટેરિફ લગાવનાર દેશ ગણાવ્યો અને નોન-ટેરિફ બેરિયર્સનો પણ આરોપ લગાવ્યો. તેમણે રશિયા પાસેથી સંરક્ષણ અને તેલ ખરીદવાને લઈને ભારત પર 25% ટેરિફ અને દંડ લગાવ્યો છે.
રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ અને ટ્રમ્પની રણનીતિ
ટ્રમ્પ રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધમાં 10 દિવસની અંદર યુદ્ધવિરામ ઇચ્છે છે. ભારત પર ટેરિફ લગાવીને તેઓ રશિયાને મદદ કરનારા દેશોને કડક સંદેશ આપવા માંગે છે. આનાથી ભારતને પોતાની વેપાર અને વિદેશ નીતિ પર ફરીથી વિચારવાની જરૂર પડી શકે છે.